Czy wzrost skraca życie? Czy istnieje grupa ludzi, która praktycznie nie choruje na raka? I czy badanie wykonane raz w życiu może stać się przepisem na to, jak żyć, żeby żyć długo? W piątym odcinku podcastu „Plan na długie życie" Mirosław Borowicz i dr Włodzimierz Kubiak kontynuują rozmowę z genetykiem z Polskiej Akademii Nauk o tym, co nauka wie o hormonach, genomie i przyszłości medycyny personalizowanej.
O podcaście „Plan na długie życie"
„Plan na długie życie" to podcast Proxin Development - poznańskiego dewelopera z ponad 19-letnim doświadczeniem, który jako pierwszy w Polsce wbudował filozofię longevity w DNA swojej inwestycji. Proxin to firma, dla której nieruchomość to środowisko, w którym człowiek ma żyć lepiej, dłużej i we własnych warunkach.
Podcast prowadzą: Mirosław Borowicz - prawnik, przedsiębiorca i inwestor z wieloletnim doświadczeniem w projektach nieruchomościowych, twórca koncepcji Izera Park - oraz dr Włodzimierz Kubiak - lekarz, absolwent Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, pasjonat medycyny stylu życia i długowieczności.
Odcinek 5: Hormony, geny i testy genetyczne jako mapa drogowa zdrowia
Gościem piątego odcinka jest ponownie prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski - lekarz genetyk, absolwent Akademii Medycznej w Poznaniu, pracownik naukowy Instytutu Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk, specjalista w dziedzinie genetyki nowotworów i długowieczności, autor 65 publikacji naukowych cytowanych ponad 2 300 razy w czołowych światowych czasopismach. Mistrz świata lekarzy w tenisie, paralotniarz, aktywny sportowiec.
Piąty odcinek to bezpośrednia kontynuacja czwartego - rozmówcy wracają do tematów, na które zabrakło czasu, i wchodzą głębiej w zagadnienia hormonów, otyłości, nowotworów i przyszłości badań genetycznych.
Odejrzyj 4 odcinek podcastu "Plan Na Długie Życie"
Wzrost a długowieczność - zaskakująca zależność
Rozmowę otwiera temat, który rzadko pojawia się w debacie o longevity - związek wzrostu z długością życia. Prof. Przybylski potwierdza: dane naukowe są tutaj jednoznaczne.
„Osoby wyższe żyją krócej niż osoby niższe. Najdłużej żyją osoby co nieco poniżej średniej wzrostu. Dla kobiet to oznacza poniżej 160 cm, dla mężczyzn poniżej 170 cm. Długość życia spada wyraźnie u osób bardzo wysokich - mężczyzn powyżej 2 metrów."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Mirosław Borowicz reaguje z humorem, szybko przeliczając swój wzrost. Profesor uspokaja - wysoki wzrost ma wiele zalet: większe powodzenie, lepsze wyniki w sporcie, częstsze kariery przywódcze. Większość prezydentów Stanów Zjednoczonych była wyższa od średniej populacji.
Mechanizm skracania życia u osób wysokich wiąże się z hormonem wzrostu - hormonem anabolicznym, który zwiększa proliferację komórek. Im więcej komórek się dzieli, tym większe ryzyko, że coś pójdzie nie tak.
Karłowie Larona - ludzie, którzy nie chorują na raka
Jednym z najciekawszych wątków odcinka jest historia grupy ludzi z Ameryki Południowej, którzy stanowią naturalny eksperyment genetyczny i rzucają nowe światło na rolę hormonu wzrostu w procesach nowotworowych.
„Odpowiednik znokautowanych myszy u ludzi to karłowie Larona - grupa w Ameryce Południowej, która ma zmutowany receptor hormonu wzrostu. Są bardzo niscy, około 140–150 cm. I oni w praktyce w ogóle nie chorują na nowotwory ani nie rozwijają cukrzycy typu drugiego."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Mechanizm jest precyzyjny: bez aktywnej ścieżki IGF-1 uruchamianej przez hormon wzrostu komórki dzielą się wolniej, a ryzyko mutacji prowadzącej do nowotworu dramatycznie spada. To samo zjawisko, które obserwowano wcześniej u myszy z wyłączonym receptorem hormonu wzrostu - żyją dłużej i zdrowiej.
Testosteron i hormony anaboliczne - kiedy pomagają, a kiedy szkodzą
Prof. Przybylski odnosi się do powszechnego stosowania testosteronu wśród mężczyzn w średnim wieku - trendu, który od lat rośnie, a jego konsekwencje zdrowotne są coraz lepiej udokumentowane.
„Poziom testosteronu spada z wiekiem i to jest normalne, fizjologiczne. U niektórych osób ten poziom faktycznie bardzo spada i tutaj leczenie substytucyjne jest wskazane. Natomiast stosowanie wysokich dawek i podbijanie testosteronu powyżej poziomu fizjologicznego na pewno jest szkodliwe."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Profesor przywołuje obserwację, która powinna dać do myślenia wszystkim stosującym hormony anaboliczne bez wskazań medycznych:
„Ostatnio mieliśmy naprawdę epidemię zgonów wśród trenerów fitness i kulturystów w wieku 30 paru, 40 paru lat. W mediach było o tym dużo. Tych zgonów było bardzo dużo."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Skutki uboczne nadmiernej suplementacji testosteronem to przede wszystkim schorzenia układu krążenia oraz zwiększone ryzyko cukrzycy typu drugiego - te same mechanizmy, które obserwuje się przy nadmiernym poziomie hormonu wzrostu.
Dlaczego kobiety żyją dłużej i czy to zawsze jest zaleta?
Prof. Przybylski wyjaśnia ewolucyjne i hormonalne podłoże różnicy w długości życia między kobietami a mężczyznami - różnicy, która w Polsce jest wyjątkowo duża i wynosi około 7 lat.
„Ta różnica jest związana z testosteronem. Kiedyś kastrowano chłopców, żeby mogli śpiewać w chórach albo służyć w haremach. I eunuchowie żyli zdecydowanie dłużej niż generalna populacja. Zarówno testosteron, jak i hormon wzrostu ograniczają długość życia."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Dr Kubiak wnosi ważną obserwację - dłuższe życie kobiet nie zawsze oznacza lepsze:
„Statystyki wykazały, że bardzo duży odsetek kobiet w późniejszym wieku jest w dramatycznie złym stanie zdrowia. Średnio przez 17 ostatnich lat swojego życia kobiety żyją w bardzo złej kondycji zdrowotnej. To też jest aspekt istotny - pokazuje, że samo dożycie wysokiego wieku bez dobrej jakości życia nie jest celem."
- dr Włodzimierz Kubiak
Prof. Przybylski potwierdza: mężczyźni z reguły umierają zdrowsi: krótko i w lepszej sprawności fizycznej, najczęściej z powodu chorób układu krążenia, które stanowią niemal 50% wszystkich zgonów.
Testy genetyczne - od miliardów dolarów do dostępności dla każdego
Rozmowa przechodzi do wątku, który w świecie longevity staje się coraz bardziej aktualny - sekwencjonowania całogenomowego (WGS) i jego praktycznego zastosowania w profilaktyce zdrowotnej.
Prof. Przybylski zarysowuje historię, która brzmi jak opowieść o postępie technologicznym:
„Pierwszy ludzki genom został zsekwencjonowany 23 lata temu. Pierwsze sekwencjonowanie kosztowało 4 miliardy dolarów. Potem zaczęło dramatycznie tanieć: podobnie jak ceny komputerów czy pamięci. Kiedy spadło poniżej 1000 dolarów, stało się możliwe do stosowania komercyjnie. I takie testy już można wykonywać."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Dziś badanie WGS pozwala oznaczyć 300 do 600 wariantów genetycznych, o których wiadomo, że mają związek ze stanem zdrowia. To wciąż ułamek informacji zawartej w genomie, ale już teraz dającej praktyczne wskazówki dotyczące ryzyka nowotworów dziedzicznych, chorób metabolicznych czy reaktywności na leki.
Kiedy test genetyczny ma sens a kiedy to jeszcze za wcześnie?
Prowadzący pytają wprost: czy warto dziś robić badanie WGS? Odpowiedź profesora jest precyzyjna i pozbawiona marketingowego entuzjazmu.
„W tej chwili jest to troszkę sztuka dla sztuki, bo niewiele jesteśmy w stanie z tej informacji w praktyce odczytać. Dostaniemy opis, nie sekwencję. Sztuczna inteligencja przeszukuje wyniki, patrzy, czy jakieś warianty mają opisane znaczenie kliniczne. Najprawdopodobniej większość wyników byłaby negatywna, dlatego że jeśli ktoś dożył naszego wieku, jego genom jest całkiem dobry."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Kiedy jednak test ma realną wartość? Prof. Przybylski wskazuje na dwie sytuacje: gdy w rodzinie występowały choroby genetyczne lub nowotwory dziedziczne oraz u młodych ludzi, którzy mają przed sobą całe życie i mogą najlepiej wykorzystać rozwijającą się wiedzę o genomie.
„Im test jest zrobiony wcześniej, tym jego przydatność jest większa. Wiele rzeczy się jeszcze nie ujawniło. A młoda osoba ma przed sobą 70–80 lat i aż mi trudno wyobrazić, ile będziemy wiedzieli o naszym genomie za te 70 lat."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Nowotwory dziedziczne, środowiskowe i sporadyczne - jak je rozróżnić?
Profesor wyjaśnia podział nowotworów, który ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia, kiedy profilaktyka genetyczna jest niezbędna, a kiedy wystarczają zdrowe nawyki.
Nowotwory dziedziczne - jak rak piersi przy mutacji BRCA1/BRCA2 (ryzyko rozwoju oceniane nawet na 70%) - wymagają świadomych decyzji medycznych. Przykładem jest Angelina Jolie, która na podstawie testu genetycznego zdecydowała się na profilaktyczną operację i najprawdopodobniej uniknęła losu swojej matki.
Nowotwory środowiskowe mają z kolei dobrze udokumentowane przyczyny - dym tytoniowy zawiera benzopiren wiążący się bezpośrednio do DNA i wprowadzający mutacje. Rak płuca wśród palaczy to nie przypadek, lecz mechanizm.
„Jeżeli nawet samochód jest całkowicie sprawny, my jesteśmy wypoczęci i nic nie piliśmy, to nie ma 100% gwarancji, że coś się nie zdarzy. Może traktor wyjedzie z pola albo będzie inny pijany kierowca. Tak samo jest z nowotworami sporadycznymi - nie wiadomo dlaczego się pojawiają. Po prostu dana osoba miała pecha, że mutacja zaszła w ważnym genie."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Farmakogenetyka — dlaczego na ten sam lek reagujemy różnie
Prof. Przybylski otwiera jeszcze jeden obszar zastosowania testów genetycznych - farmakogenetykę, czyli przewidywanie reakcji organizmu na leki.
„Jeżeli 100 pacjentom podamy ten sam lek, to oni bardzo różnie reagują: jedni bardzo dobrze, inni kiepsko, u niektórych są silne działania niepożądane. To wszystko jest zapisane w genach. I to jest informacja, którą można odczytać z sekwencji genomu wykonanej raz."
- prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Przykład: antracykliny - leki standardowo stosowane w leczeniu raka piersi - u około 10% pacjentek powodują następową niewydolność serca. Te kobiety są wyleczone z nowotworu, ale umierają z powodu powikłań kardiologicznych. Badanie genomu przed leczeniem mogłoby to przewidzieć i pozwolić wybrać bezpieczniejszą alternatywę.
Genom jako przepis na życie - wizja przyszłości medycyny
Pod koniec rozmowy prowadzący i profesor zarysowują wizję, która w świecie longevity staje się coraz bardziej realna - medycyny personalizowanej opartej na wiedzy o własnym genomie.
Mirosław Borowicz podsumowuje kierunek:
„Mówimy o wysokim poziomie profilaktyki i diagnostyki. Badania genetyczne to klucz do medycyny personalizowanej - odpowiedzi na pytanie, co dana osoba powinna robić zarówno w zakresie interwencji medycznej, jak i stylu życia. To powinno być absolutną mapą drogową."
— Mirosław Borowicz
Prof. Przybylski potwierdza i uzupełnia:
„Tak właśnie widzę przyszłość testów genetycznych: jako przepis na życie. Jak powinniśmy żyć, co robić, a czego unikać, żeby żyć długo i w dobrym zdrowiu. To jest właściwie coś, co już się dzieje. Testy są coraz tańsze i oferują coraz więcej. Niektóre firmy gwarantują darmowy update przez trzy lata, bo wiedza o genomie rośnie szybciej niż ktokolwiek się spodziewał."
— prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Dr Kubiak dodaje wymiar psychologiczny, nawiązując do wcześniejszego odcinka z Anitą Szajek-Żurczak:
„Ten przepis na życie mniej więcej wszyscy znają. Ale może właśnie naukowe potwierdzenie: słuchaj, masz określone predyspozycje, jeżeli tego nie zrobisz, konsekwencje będą takie, da ludziom siłę argumentacji, której im brakuje do wdrożenia zmian."
— dr Włodzimierz Kubiak
Co robi profesor genetyki dla swojego zdrowia?
Prowadzący zadają pytanie, które jest najlepszym podsumowaniem całej rozmowy: co profesor genetyki, człowiek wiedzący o genach więcej niż ktokolwiek inny, sam robi dla swojego zdrowia?
Odpowiedź jest prosta i wiele mówiąca.
„Testów genetycznych żadnych dotychczas nie wykonywałem, choć podejrzewam, że w najbliższym czasie przeprowadzę taki test całogenomowy i namówię też moją rodzinę. Natomiast to co robię: uprawiam sport prawie codziennie. Gram w tenisa od dziecka. Jeżdżę rowerem, w większości zostawiam samochód w garażu. Jeżdżę na nartach każdej zimy. I osiem lat temu zacząłem latać na paralotni." - prof. dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski
Mirosław Borowicz wyciąga wniosek:
„Profesor genetyki, który najwięcej wie o genetyce, wkłada bardzo duży wysiłek w styl życia. Ćwiczenia fizyczne, dbałość o zdrowie, mimo że genetycznie jest w bardzo dobrej formie. A zatem to potwierdza: drugie 50% naprawdę zależy od nas."
— Mirosław Borowicz
Trzy zasady z piątego odcinka
- Hormony anaboliczne stosowane poza wskazaniami medycznymi skracają życie. Testosteron i hormon wzrostu przyjmowane w celu poprawy sylwetki lub samopoczucia zwiększają ryzyko chorób układu krążenia, cukrzycy i nowotworów. Przypadki nagłych zgonów wśród trenerów fitness i kulturystów w wieku 30–40 lat nie są przypadkowe.
- Testy genetyczne stają się mapą drogową zdrowia, ale ich wartość rośnie z czasem. Dziś sekwencjonowanie całogenomowe daje praktyczne wskazówki w zakresie nowotworów dziedzicznych i farmakogenetyki. Za 20–30 lat będzie przepisem na całe życie. Im wcześniej się je wykona, tym więcej można z niego wyciągnąć.
- Najlepsi specjaliści od genów inwestują w styl życia, nie w suplementy. Profesor genetyki z PAN, który całe życie bada DNA, sam nie stosuje żadnych hormonów ani substancji wspomagających. Gra w tenisa, jeździ rowerem, latał na paralotni. To jest jego strategia longevity.
Izera Park — inwestycja zbudowana na filozofii longevity
Jeśli słyszysz o Izera Park po raz pierwszy, to inwestycja, która w Polsce nie ma odpowiednika.
Izera Park powstaje w Świeradowie-Zdroju, w sercu Gór Izerskich - uzdrowisku z ponad 250-letnią tradycją prozdrowotną, słynącym z wód radonowych i wyjątkowego mikroklimatu. To miejsce, które samo w sobie działa korzystnie na organizm: czyste górskie powietrze, cisza, las i kontakt z naturą - czynniki środowiskowe, które nauka od lat łączy z dłuższym i zdrowszym życiem.
Inwestycja składa się z 70 apartamentów w dwóch kameralnych budynkach, o zróżnicowanych metrażach dopasowanych zarówno do własnego użytku, jak i do wynajmu. Każdy apartament to pełna własność - bez hotelowych ograniczeń i bez przymusu wynajmowania. Korzystasz kiedy chcesz. Wynajmujesz jeśli chcesz. Decydujesz.
To, co wyróżnia Izera Park od wszystkich innych inwestycji górskich w Polsce, to przemyślany ekosystem stworzony z myślą o zdrowiu i długowieczności:
- Elewacja z naturalnej deski opalanej metodą japońską Yakisugi (Shou Sugi Ban) - technika znana od stuleci, która nadaje budynkom niepowtarzalny ciemny charakter i sprawia, że architektura wtapia się w leśne otoczenie Gór Izerskich.
- Longevity Studio - własny lokal usługowy na terenie inwestycji, w którym powstaje Studio Longevity Center z priorytetowym dostępem dla mieszkańców. Joga, treningi, warsztaty zdrowotne - filozofia medycyny stylu życia wdrażana w codziennej praktyce.
- Sauny Ganbanyoku - japońskie sauny na podczerwień z kamienną płytą, wspomagające głęboką regenerację i detoks bez ekstremalnych temperatur charakterystycznych dla tradycyjnej sauny fińskiej.
- Sala do jogi - przestrzeń do codziennej praktyki ruchu i oddechu, dostępna dla mieszkańców jako stały element infrastruktury.
- Naturalny strumień na terenie inwestycji - żaden inny aparthotel w okolicy nie oferuje czegoś podobnego. Woda, dźwięk, bliskość natury tuż pod oknem. Prawdziwa przestrzeń regeneracji, nie marketingowy dodatek.
Wszystkie apartamenty zaprojektowano z widokiem na Góry Izerskie. Kolej gondolowa znajduje się w odległości zaledwie 500 metrów.
Izera Park to nie kolejna inwestycja hotelowa nastawiona na rotację gości. To kameralne miejsce dla ludzi, którzy rozumieją, że środowisko codziennego życia - czyste powietrze, natura, wspólnota, spokój i dostęp do infrastruktury wellness - jest tak samo ważne jak dieta i ruch. Dla tych, którzy chcą zagrać swoimi genetycznymi kartami jak najlepiej.
Posłuchaj piątego odcinka podcastu "Plan na długie życie"
Obejrzyj odcinek: youtu.be/vRyz7PGbqcw
Chcesz dowiedzieć się więcej o Izera Park?
tel: +48 603 711 805
mail: sprzedaz@proxin.pl
www: izerapark.pl
